Γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση (ΓΟΠ) ορίζεται η άνοδος των υγρών του στομάχου στον οισοφάγο (το σωλήνα που συνδέει το στόμα με το στομάχι) κατά τη διάρκεια ή μετά το γεύμα.

Ο κατώτερος οισοφαγικός σφικτήρας που χωρίζει τον οισοφάγο από το στομάχι δεν έχει αναπτυχθεί ακόμα επαρκώς στα βρέφη, παραμένει χαλαρός και επιτρέπει στα υγρά του στομάχου να ανεβαίνουν στον οισοφάγο και το στόμα.

Συχνότητα

Επεισόδια ΓΟΠ συμβαίνουν σε όλους τους ανθρώπους, μικρούς και μεγάλους, αρκετές φορές τη ημέρα, χωρίς να προκαλούν συμπτώματα. Ένας ενήλικας μπορεί να κάνει έως και 45 επεισόδια ΓΟΠ ημερησίως, ένα παιδί έως 25 και ένα βρέφος έως 70 επεισόδια, χωρίς πρόβλημα.

Στα βρέφη η ΓΟΠ είναι συχνότερη από κάθε άλλη ηλικία γεγονός που οφείλεται στην παροδική ανωριμότητα του ανώτερου πεπτικού. Περίπου το 70% των βρεφών κάνουν αναγωγές τους πρώτους 4 μήνες ζωής. Τα περισσότερα από αυτά τα παιδιά ξεπερνούν το πρόβλημα μέχρι την ηλικία των 18 μηνών.

Μικρό ποσοστό των βρεφών με ΓΟΠ μπορεί να παρουσιάσει συμπτώματα όπως επίμονες αναγωγές ή εμέτους, ελλιπή πρόσληψη βάρους, ανησυχία κατά την σίτιση καθώς και συμπτώματα από το αναπνευστικό.

Διάγνωση

Εάν το παιδί  είναι υγιές, σιτίζεται ικανοποιητικά και  παίρνει βάρος δεν χρειάζεται κανένας εργαστηριακός έλεγχος ή θεραπεία.

Εργαστηριακός έλεγχος επιβάλλεται όταν το βρέφος παρουσιάζει:

  • Επίμονες αναγωγές – εμέτους
  • Ρουκετοειδείς εμέτους
  • Αιματέμεση (έμετος με αίμα)
  • Ελλιπή πρόσληψη βάρους
  • Βήχα ή δύσπνοια κατά ή μετά το γεύμα
  • Ανησυχία κατά τη σίτιση και άρνηση λήψης τροφής
  • Ευερεθιστότητα και έντονους κολικούς
  • Ωχρότητα κατά η αμέσως μετά το γεύμα

Όταν το κύριο σύμπτωμα είναι οι επίμονες αναγωγές- έμετοι ή οι ρουκετοειδείς έμετοι θα πρέπει να γίνει διάβαση του ανώτερου πεπτικού (ακτινογραφία με σκιαγραφικό που εξετάζει την ανατομία του ανώτερου πεπτικού).

Όταν το κύριο σύμπτωμα είναι βήχας ή δύσπνοια  κατά τη σίτιση  πρέπει να πραγματοποιηθεί 24ωρη καταγραφή του pH του οισοφάγου για να διαπιστωθεί πόσο συχνά παλινδρομεί στον οισοφάγο το όξινο περιεχόμενο του στομάχου και αν η παλινδρόμηση συνδέεται με τα συμπτώματα.

Όταν το κύριο σύμπτωμα είναι η ανησυχία κατά τη σίτιση  και η άρνηση λήψης τροφής ή στην περίπτωση αιματέμεσης μπορεί να χρειαστεί γαστροσκόπηση με την οποία θα διαπιστωθεί εάν υπάρχει φλεγμονή του οισοφάγου (οισοφαγίτιδα) και πόσο σοβαρή είναι αυτή ή εάν τα συμπτώματα οφείλονται σε άλλα αίτια όπως ή τροφική αλλεργία.

Θεραπεία

Η ΓΟΠ αντιμετωπίζεται συνήθως αρχικά με τροποποίηση της δίαιτας του βρέφους.

Μέχρι την ηλικία των 3-4 μηνών τα βρέφη δεν έχουν αναπτύξει το αίσθημα του κορεσμού και συνήθως είναι λαίμαργα, επομένως θα πρέπει να αποφεύγεται η υπερσίτιση. Ο παιδίατρος θα καθορίσει την ποσότητα γάλατος που χρειάζεται να τρώει το παιδί σε κάθε ηλικία.

Συνιστώνται μικρά και συχνά γεύματα.

Πρέπει να γίνεται προσπάθεια για ρέψιμο μετά από κάθε 30-60ml γάλατος αγελάδας ή μετά το τέλος της σίτισης από τον κάθε μαστό στην περίπτωση μητρικού θηλασμού.

Το βρέφος θα πρέπει να παραμένει σε όρθια θέση για 20-30 λεπτά μετά από το γεύμα.

Η χορήγηση ειδικών γαλάτων εμπλουτισμένων με πηκτικές ουσίες μπορεί να βοηθήσει στη μείωση των εμέτων και των αναγωγών και έχουν ένδειξη σε μερικές περιπτώσεις όπως βρέφη που δεν παίρνουν βάρος ή έχουν δύσπνοια.

Στις περιπτώσεις που οι αναγωγές συνοδεύονται από έντονους κολικούς μπορεί να χρειαστεί η χορήγηση υποαλλεργικού γάλατος. Εάν το βρέφος θηλάζει συνιστάται υποαλλεργική δίαιτα στη μητέρα η οποία θα πρέπει να αποφεύγει τα γακτοκομικά, το αυγό, τους ξηρούς καρπούς κ.α. κατά περίπτωση.

Επίσης συνιστάται η τροποποίηση της θέσης του σώματος.

Η ύπτια, ανάρροπη θέση του σώματος στις 30ο μειώνει την συχνότητα της ΓΟΠ. Η  πρηνής θέση επίσης συνοδεύεται με λιγότερη ΓΟΠ, όμως  η συγκεκριμένη θέση έχει συσχετιστεί με το σύνδρομο του αιφνίδιου θανάτου και δεν συνιστάται στους πρώτους 12 μήνες της ζωής.

Φαρμακευτική αγωγή

Ο παιδίατρος θα κρίνει εάν το παιδί χρήζει φαρμακευτικής αγωγής, καθώς και τη διάρκεια αυτής. Τα φάρμακα που χορηγούνται μειώνουν τον όγκο και την οξύτητα των γαστρικών υγρών. Ευτυχώς, τα περισσότερα παιδιά με Γαστροοισοφαγική Παλινδρόμηση δε χρειάζονται φάρμακα κι η νόσος υποχωρεί μέχρι την ηλικία των 12-18 μηνών.

Για περισσότερες πληροφορίες για τη φαρμακευτική αγωγή, παρακαλείσθε να συμβουλευτείτε τον παιδίατρό σας.

Γράφει η Δημάκου Κωνσταντίνα MD,PhD, Παιδογαστρεντερολόγος
Πανεπιστημιακός Υπότροφος Α΄Παιδιατρικής Κλινικής Ιατρικής Σχολής Αθηνών
Διευθύντρια Παιδογαστρεντερολογικού Τμήματος Παιδιατρικού Κέντρου Αθηνών